Maria Smits

'naakt bestaan'

Maria Smits bouwt complexe beelden en installaties. Die complexiteit zit niet alleen in de constructie en het veelsoortige materiaalgebruik. De betekenis van Smits' werk laat zich eveneens niet gemakkelijk vangen. Aan de ene kant vragen haar beelden om duiding: met hun robuuste lichamelijkheid dwingen zij de toeschouwer tot interactie. Aan de andere kant zijn ze te abstract om aan die interactie eenduidig richting te geven.

Naar uitgebreide schetsontwerpen bouwt Smits de ‘lichamen' op vanuit een geraamte van houten latten en stokjes, bijeengebonden met elastische rubberbanden. Daaromheen vormt zich stap voor stap de omhulling die de toeschouwer uiteindelijk zal zien. Voortdurend zoekt Smits hierbij naar balans, want het gaat steeds om constructies die staan of op andere wijze zichzelf in evenwicht moeten houden. Aan elk beeld of deel van een installatie is tevens een lang proces van materiaalselectie voorafgegaan. Door eindeloos te experimenteren met gebakken en ongebakken klei, was, paraffine, polyether, polyesther en brons creëert Smits reeksen van beelden die, tezamen met de ontwerpen en de uiteindelijke installatie, verschillende lagen van een thematisch project vormen.

In de afgelopen jaren is Smits' werk rauwer geworden. Van ‘relieken' (botachtige vormen in klei, was en brons) die in hun presentatie een sterk esthetische werking hadden, groeit het naar de uitgeklede vorm. Een naaktheid zwaar van betekenis maar ontstellend direct: Smits vertelt niet een verhaal en haar verwijzingen naar religie of mythe zijn vrijblijvend - in haar werk domineert de materie. En juist dat aspect refereert aan onze maatschappelijke actualiteit. Teruggaan naar de essentie van ons menszijn is moeilijk geworden in een leefwereld die getekend wordt door angst, wedloop en verlies van identiteit. Toch is dat wat Maria Smits voortdurend doet. In die zin staat zij in een traditie die is ingezet door Joseph Beuys en de Arte Povera: cultuurkritisch, maar met een poëtische en romantische ondertoon. Ook Smits werkt aan een verbinding van het intuïtieve en rationele, ook zij gebruikt daarbij ruwe, dramatische materialen. Maar zij belast die materialen niet met symboliek, ze gebruikt ze om wat ze zelf zijn en kunnen uitdrukken. Dat maakt de projecten van Smits zo intrigerend en bijzonder: terug tot de naakte materie zonder conceptueel te zijn en zonder van je geloof te vallen.

Irene Beers
Publiciste